|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
[ویرایش] ۱ - شرح حالحسن بن سعید از اصحاب امام رضا و امام جواد (علیهماالسّلام) بود و در اهواز میزیست. وی مانند برادرش، حسین، به کوفی و اهوازی شهرت داشت. او در کوفه به دنیا آمد. سال تولّدش مشخّص نیست. پدرش سعید، ملقّب به دَنْدان است. و ابن داوود حلّی نام وی را در شمار راویان مجهول آورده. دو دایی وی، علی بن یحیی و جعفر بن یحیی که به ترتیب از یاران امام رضا و امام جواد (علیهماالسّلام) بودند، در منابع رجالی، ثقه معرّفی شدهاند. حسن بن سعید پس از مدّتی اقامت در کوفه، به همراه برادرش حسین و برادرزادهاش احمد بن حسین به اهواز مهاجرت کرد. حسین و پسرش پس از مدّتی به قم رفتند؛ امّا سندی موجود نیست که حسن نیز به همراه آنان از اهواز به قم مهاجرت کرده باشد. ظاهراً وی در همان اهواز مانده و در همانجا درگذشته است. [ویرایش] ۲ - اساتید و مشایخحسن بن سعیدکه به قرینه تقدّم طبقه روایی او بر حسین، احتمالاً برادر بزرگترِ وی بوده و از کسانی، چون صفوان بن یحیی (متوفّای ۲۱۰ه .ق.)، ابراهیم بن محمّد خزّار، زُرعة بن محمّد حَضرمی و عبدالله بن مغیره (زنده تا ۱۸۳ه .ق.) حدیث نقل کرده است. [ویرایش] ۳ - شاگردان و راویانبرخی مانند احمد بن محمّد بن عیسی (متوفّای ۲۸۰ه .ق.)، بکر بن صالح و برادرش، حسین بن سعید از او حدیث روایت کردهاند. [ویرایش] ۴ - جایگاه و مقام علمینام حسن بن سعید در اسناد احادیث شیعه، هشتاد و شش بار آمده است و علمای رجال او را توثیق کردهاند. مشهور است که حسن بن سعید کسانی، چون اسحاق بن ابراهیم حُضینی، عبدالله بن محمّد حضینی و علی بن مهزیار را نزد امام رضا علیه السّلام برد و به واسطه او، آنان به مذهب شیعه گرویدند. این ماجرا در منابع گوناگون با اندکی تفاوت نقل شده است. [ویرایش] ۵ - آثارحسین بن سعید با برادرش حسن، سی کتاب تألیف کرده است. برخی تألیف پنجاه کتاب را به او نسبت دادهاند. طوسی در الفهرست، حسین را مؤلّف سی کتاب دانسته؛ ولی هنگام معرّفی آنها با افزودن کتاب البشارات که نام آن در منابع دیگر دیده نمیشود، شمار کتابها را به سی و یک عنوان رسانده است. نجاشی نام کتابهای حسین بن سعید را چنین ذکر کرده است: الوضوء، الصلوة، الزکاة، الصوم، الحج،النکاح، الطلاق، العِتْق و التدبیر و المکاتبة، الایمان و النذور، التجارات و الاجارات، الخمس، الشهادات، الصید و الذبائح، المکاسب، الاشربة، الزّیارات، التقیه، الرَّدُ علیالغُلاة، المناقب، المثالب،الزهد، المروّة، حقوق المؤمنین و فضلهم، تفسیرالقرآن، الوصایا، الفرائض، الحدود، الدیات، الملاحم و الدعاء. در فهرستهای متأخّران نام برخی کتابها با اندکی تفاوت آمده است. [ویرایش] ۶ - وفاتدر منابع از سال فوت حسن بن سعید ذکری به میان نیامده؛ ولی گفتهاند که وی تا سال ۲۲۰ه .ق. زنده بوده است. [ویرایش] ۷ - مستندات مقاله• اختيار المعرفة الرّجال (تلخيص کتاب رجال، محمّد بن عمر کشّي)، محمّد بن حسن طوسي، تحقيق حسن مصطفوي، مشهد، ۱۳۴۸ه .ش. • اسماء مصنفي الشّيعة المشتهر برجال النجاشي، احمد بن علي نجاشي، چاپ موسي شبيري زنجاني، قم، ۱۴۰۷ه .ق. • تنقيح المقال في علم الرّجال، عبدالله بن محمّد مامقاني، چاپ محيي الدّين مامقاني، قم ۱۴۲۳ه .ق. • تهذيب الاحکام، محمّد بن حسن طوسي، چاپ حسن موسوي خرسان، بيروت، ۱۴۰۱ه .ق. • «حسن بن سعيد»، سعيد عدالتنژاد، دانشنامة بزرگ اسلامي، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامي، ۱۳۶۷ه .ش.، شمارة ۶۲۰۹. • خلاصة الاقول في معرفة الرّجال، حسن بن يوسف علّامه حلّي، چاپ جواد قيّومي اصفهاني، قم، ۱۴۱۷ه .ق. • الرّجال، حسن بن علي بن داوود حلّي، به کوشش جلالالدّين محدّث ارموي، تهران، ۱۳۴۲ه .ش. • رجال ابن الغضائري، احمد بن حسين بن غضائري، چاپ محمّدرضا حسيني جلالي، قم، ۱۴۲۲ه .ق. • رجال البرقي، احمد بن محمّد برقي، چاپ جلالالدّين محدّث ارموي، تهران، ۱۳۴۲ه .ش. • رجال الطوسي، محمّد بن حسن طوسي، چاپ جواد قيّومي اصفهاني، قم، ۱۴۱۵ه .ق. • الزّهد، حسين بن سعيد اهوازي، چاپ غلامرضا عرفانيان، قم ۱۳۹۹ه .ق. • سايت انديشة قم به آدرس test.wikifeqh.ir • الفهرست، محمّد بن اسحاق بن نديم، چاپ تهران. • فهرست اسماء مصنّفي الشّيعة المشتهر برجال النجاشي، احمد بن علي نجاشي، چاپ موسي شبيري زنجاني، قم، ۱۴۰۷ه .ق. • فهرست کتب الشّيعة و اصولهم و اسماء المصنفين و اصحاب الاصول، محمّد بن حسن طوسي، چاپ عبدالعزيز طباطبائي، قم، ۱۴۲۰ه .ق. • معالم العلماء، محمّد بن علي بن شهر آشوب مازندراني، نجف، ۱۳۸۰ه .ق. • المعتبر في شرح المختصر، جعفر بن حسن محقّق حلّي، قم، ۱۳۶۴ه .ش. • من لا يحضره الفقيه، محمّد بن علي بن بابويه صدوق، چاپ حسن موسوي خرسان، بيروت ۱۴۰۱ه .ق. • المؤمن، حسين بن سعيد اهوازي، چاپ مرتضي حسين صدر الافاضل، کراچي، ۱۴۱۲ه .ق. • موسوعة طبقات الفقهاء، اشراف جعفر سبحاني، قم، مؤسّسة الامام الصادق، ۱۴۱۸-۱۴۲۴ه .ق. • نقد الرّجال، سيّد مصطفي بن حسين تفرشي، بيروت، ۱۴۱۹ه .ق. • «نوادر احمد بن محمّد بن عيسي يا کتاب حسين بن سعيد؟»، محمّد جواد شبيري، آينة پژوهش، سال هشتم، مهر و آبان ۱۳۷۶ه .ش.، شمارة ۴. • ويکي شيعه به آدرس fa.wikishia.net • ويکي فقه به آدرس fa.wikifeqh.ir. [ویرایش] ۸ - پانویس[ویرایش] ۹ - منبعمؤسسه فرهنگی هنری موقوفه موعود عصر(عج) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
